Paragrafen

De lokale heffingen vormen na de algemene uitkering de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. Deze heffingen kunnen worden gesplitst in:

• heffingen die dienen als algemeen dekkingsmiddel van de gemeentelijke uitgaven;
• heffingen waartegenover een aanwijsbare prestatie staat die door de gemeente ten dienste van de inwoner wordt uitgevoerd.

Alle heffingen zijn gebaseerd op door de raad vastgestelde verordeningen, met de daarbij behorende tarieventabellen. Met betrekking tot het tarievenbeleid zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• Een kostendekkende afvalstoffenheffing en rioolheffing;
• We gaan uit van het profijtbeginsel: diegene die van een gemeentelijke dienst of voorziening gebruik maakt, betaalt voor de daarmee gemoeide kosten;
• Over de hoogte van het tarief van de toeristenbelasting vindt zoveel als mogelijk afstemming plaats met de Lijn 50 gemeenten.

Onderstaand treft u een overzicht aan van de heffingen die door onze gemeente worden opgelegd en de bijbehorende opbrengsten.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengst van deze belastingen dient als algemeen dekkingsmiddel. Tegenover de belastingopbrengsten staan
geen specifieke uitgaven.

Wie is belastingplichtig?
De onroerendezaakbelasting wordt geheven van:
• de eigenaren van alle woningen en
• de eigenaren en gebruikers van alle bedrijfspanden, overige gebouwen en bouwgrond binnen de gemeentegrenzen.

Grondslag van de heffing
De grondslag voor de heffing is de WOZ-waarde (waarde volgens de Wet Onroerende Zaken). De tarieven voor de ozb zijn mede afhankelijk van de op grond van de WOZ getaxeerde waarden.

Tarieven
Voor de ozb worden verschillende tarieven gehanteerd voor woningen en niet-woningen. De tarieven zijn opgenomen in onderstaande tabel.

* het tarief 2027 zal in de decemberraad op basis van de nieuwe taxaties worden vastgesteld. 

In deze begroting wordt voorgesteld de onroerendezaakbelasting (OZB) extra te verhogen, bovenop de verhogingen die al waren opgenomen in de begroting 2026-2029. Het gaat om de volgende extra verhogingen:

• 2027: 4% extra
• 2028: 7% extra
• 2029: 7% extra
• 2030: geen extra verhoging

Deze percentages komen dus bovenop de al eerder ingerekende verhogingen uit de begroting 2026-2029, namelijk:

• 2027: 6,5%
• 2028: 2,6%
• 2029: 2,5%
• 2030: 2,5%

Doel van de belasting/heffing
De opbrengsten van deze belasting worden specifiek benut ter dekking van de uitgaven voor het in standhouden van de riolering.

Wie is belastingplichtig?
Belastingplichtig zijn:
a) de eigenaar van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering (eigenarendeel) en
b) de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd (gebruikersdeel), zie ook grondslag van de heffing.

Grondslag van de heffing
Het eigenarendeel wordt geheven naar een vast bedrag per perceel en het gebruikersdeel wordt geheven naar een vast bedrag per perceel voor zover het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd uitgaat boven 300 m³.

Tarieven
Uitgangspunt bij de bepaling van de tariefstelling is kostendekkendheid. Om schommelingen in de tariefstelling te voorkomen is een voorziening ingesteld.

In de raadsvergadering van december wordt u het raadsvoorstel aangeboden om de genoemde tarieven voor 2027 vast te stellen.

Dekkingspercentage rioolheffing betreft de mate waarin de lasten van de gemeentelijke watertaken worden gedekt door de opbrengsten van de rioolheffing.
Dit percentage mag maximaal 100% bedragen. Indien het percentage lager is dan 100%, wordt het verschil gedekt uit de betreffende voorziening.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengsten van deze belasting worden specifiek benut ter dekking van de uitgaven voor het verwijderen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen.

Wie is belastingplichtig?
De gebruiker van een perceel waar huishoudelijke afvalstoffen kunnen ontstaan is belastingplichtig. Dit kan een woning zijn, maar ook bijvoorbeeld een vakantiehuis naast een woonhuis.

Grondslag van de heffing
Voor de afvalstoffenheffing gelden twee grondslagen.
Op de eerste plaats wordt er een vastrecht gehanteerd.
Daarnaast is er een prijs per kilo aangeboden afval.

Tarieven
Uitgangspunt bij de bepaling van de tariefstelling is kostendekkendheid. Om schommelingen in de tariefstelling te voorkomen is een voorziening ingesteld.

In de raadsvergadering van december wordt u het raadsvoorstel aangeboden om de genoemde tarieven voor 2027 vast te stellen.

De mate waarin de lasten van afvalinzameling en -verwerking worden gedekt door de opbrengsten van de afvalstoffenheffing. Dit percentage mag maximaal 100% bedragen. Indien het percentage lager is dan 100%, wordt het verschil gedekt uit de voorziening afvalstoffenheffing.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengst van deze belasting dient als algemeen dekkingsmiddel. Daarnaast wordt een deel van de opbrengst aangewend voor de revitalisering van het toerisme en de recreatie in onze gemeente.

Wie is belastingplichtig?
Belastingplichtige is die persoon die verblijft (overnacht) in de gemeente zonder in het bevolkingsregister van de gemeente te zijn opgenomen.

Grondslag van de heffing
De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen in het belastingtijdvak.

Tarieven
Het tarief bedraagt per persoon per overnachting € 2,70.

Voor 2027 wordt geen tariefsverhoging voorgesteld. Voor 2028 wordt voorgesteld het tarief te verhogen met € 0,20 om vervolgens vanaf 2029 met € 0,10.  Van de verhoging in 2028 wordt nog eens € 0,10 per persoon per overnachting extra gestort in de reserve landschap (waardoor het totaal op € 0,40 komt). De storting van € 50.000 vanuit de exploitatie komt hiermee vanaf 2028 te vervallen.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengst van deze belasting dient als algemeen dekkingsmiddel. Daarnaast wordt een deel van de opbrengst aangewend voor de revitalisering van het watertoerisme en de recreatie in onze gemeente.

Wie is belastingplichtig?
Belastingplichtige is die persoon die verblijft (overnacht) in de gemeente zonder in het bevolkingsregister van de gemeente te zijn opgenomen.

Grondslag van de heffing
De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen in het belastingjaar. Het aantal overnachtingen wordt gesteld op het aantal overnachtende personen vermenigvuldigd met het aantal nachten. 

Tarieven
Het tarief bedraagt per persoon per overnachting € 2,70.

Voor 2027 wordt geen tariefsverhoging voorgesteld. Voor 2028 wordt voorgesteld het tarief te verhogen met € 0,20 om vervolgens vanaf 2029 met € 0,10.  Van de verhoging in 2028 wordt nog eens € 0,10 per persoon per overnachting extra gestort in de reserve landschap (waardoor het totaal op € 0,40 komt). De storting van € 50.000 vanuit de exploitatie komt hiermee vanaf 2028 te vervallen.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengst van deze belasting dient als algemeen dekkingsmiddel. Tegenover de belastingopbrengsten staan geen specifieke uitgaven.

Wie is belastingplichtig?
Deze belasting wordt geheven van de binnen de gemeentegrenzen wonende houder van één of meerdere honden.

Grondslag van de heffing
De heffing heeft een fiscaal karakter en is gebaseerd op het aantal honden dat door een belastingplichtige wordt gehouden.

Tarieven
De tarieven zijn opgenomen in onderstaande tabel.

Overige informatie
De aanslag hondenbelasting wordt tegelijkertijd met de onroerende zaakbelastingen en rioolheffing opgelegd.

In de raadsvergadering van december wordt u het raadsvoorstel aangeboden om de genoemde tarieven voor 2027 vast te stellen.

Doel van de belasting/heffing
De opbrengst van deze belasting dient als algemeen dekkingsmiddel. Tegenover de belastingopbrengsten staan geen specifieke uitgaven.

Wie is belastingplichtig?
Deze belasting wordt geheven van personen die niet binnen onze gemeente wonen, maar wel een gemeubileerde woning voor zichzelf of hun gezin ter beschikking houden gedurende meer dan 90 dagen van het belastingjaar.

Grondslag van de heffing
Als maatstaf voor de heffing geldt de waarde van de onroerende zaak zoals deze op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken is vastgesteld.

Tarieven
De tarieven zijn opgenomen in onderstaande tabel.

Overige informatie
De aanslag forensenbelasting wordt achteraf per jaar opgelegd.

In de raadsvergadering van december wordt u het raadsvoorstel aangeboden om de genoemde tarieven voor 2027 vast te stellen.

Doel van de belasting/heffing
De gemeente brengt leges (rechten) in rekening als vergoeding voor diensten die zij verricht. De diensten waarvoor leges moeten worden betaald staan in de tarieventabel bij de 'Verordening op de heffing en de invordering van leges Eijsden-Margraten 2026 hoort. Tarieven voor het jaar 2027 worden in de raadsvergadering van december vastgesteld.

Wie is belastingplichtig?
De belastingplicht geldt voor diegene die de dienst heeft aangevraagd, of voor diegene voor wie de dienst wordt verleend.

Grondslag van de heffing
De leges worden geheven naar de maatstaven en tarieven, opgenomen in de bij deze verordening behorende tarieventabel.

Tarieven
De tarieven zijn opgenomen in de bijlage, de tarieventabel van de 'Verordening op de heffing en de invordering van  leges Eijsden-Margraten 2026'.

Voor 2027 wordt voorgesteld de tarieven met het inflatiepercentage te verhogen. In de raadsvergadering van december zal u hiertoe een voorstel worden gedaan.

Hieronder is de gecombineerde aanslag voor een gezin met 2 kinderen in een woning met een WOZ waarde van € 425.000 en 23 ledigingen (8 rest, 15 gft, 140 liter)

Wij hanteren de zogenaamde 100% norm voor de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en/of vermogenstoets. Bij deze toets worden de kosten van bestaan conform de bijstandsnorm voor 100% meegenomen. Kwijtschelding kan alleen worden verleend voor het vastrecht gedeelte van een aanslag afvalstoffenheffing.

De heffing en invordering verloopt via de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). De termijnen van heffing zijn vastgesteld in de betreffende belastingverordeningen.

bron: COELO, Groningen

Met de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing doet de gemeente verslag van de risico's die zij mogelijk loopt bij de uitvoering van de beleidsdoelstelling of  die zij heeft opgelopen tijdens de beleidsbepaling in voorgaande jaren en die financieel niet zijn afgedekt. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten schrijft voor dat de paragraaf over het weerstandsvermogen en risicobeheersing ten minste de volgende onderdelen bevat:

1. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's
2. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit
3. een inventarisatie van de risico's
4. een overzicht van de kengetallen
5. een geprognosticeerde balans

In september 2013 heeft uw gemeenteraad de 'beleidsnota voor risicomanagement en weerstandsvermogen' vastgesteld, waarin het gemeentelijk beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s is beschreven. Het wettelijk kader voor deze beleidsnota ligt besloten in het 'Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk wij als gemeente zijn om risico's met financiële gevolgen op te vangen, zonder dat wij ons beleid hoeven te wijzigen. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigen. De berekening van het weerstandsvermogen is als volgt:

Beschikbare weerstandscapaciteit

Het BBV omschrijft de (beschikbare) weerstandscapaciteit als zijnde 'de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken'. Dit wil zeggen hoeveel vrij besteedbare middelen de gemeente achter de hand heeft om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Daarbij is belangrijk dat de financiële tegenvallers geen invloed hebben op het uitvoeren van de begroting en bestaand beleid. 

Bij de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt onderscheid gemaakt in incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit staat voor het vermogen om calamiteiten en andere eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van de taken op het gewenste niveau. Hiertoe kunnen in zijn algemeenheid de reserves worden gerekend. Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. Tot de structurele weerstandscapaciteit behoren de onbenutte belastingcapaciteit en de structurele ruimte in de begroting. Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit betrekt de gemeente:

Benodigde weerstandscapaciteit

De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald op basis van een inventarisatie van alle mogelijke risico's in relatie tot de in de beleidsnota vastgestelde kans-, gevolg- en tolerantiematrix.  Afhankelijk van de behaalde risicoscore in de tolerantiematrix wordt vervolgens met een percentage het financieel risico dat de gemeente mogelijk loopt bepaald:

Afhankelijk van kans, impact, aard van het risico, urgentie, organisatie(cultuur), draagvlak en de beschikbare middelen wordt afgewogen of en welke soorten beheersmaatregelen per risico genomen moeten worden.  En zo ja, met welke urgentie. Er zijn verschillende strategieën waarop kan worden omgegaan met risico's. De verschillende opties sluiten elkaar niet altijd uit en niet alle opties zijn geschikt voor elke situatie.  Wij hanteren hierin de volgende strategieën: 

1. reduceren: acties inzetten die het risico terugbrengen tot een acceptabel niveau,
2. vermijden: de activiteit waar een risico door ontstaat wordt beëindigd, op een andere manier vormgegeven of dat voorgenomen beleid wordt vanwege de risico's niet uitgevoerd, ook werkprocessen zijn zodanig ingericht dat op die manier risico's worden vermeden,
3. overdragen: de activiteiten die door het risico geraakt worden, worden (deels) uitbesteed aan een derde partij die daarbij ook het risico overneemt, 
4. accepteren: als een risico niet wordt vermeden, verhinderd of overgedragen, dan wordt het risico geaccepteerd en moet eventuele schade via de weerstandscapaciteit worden afgedekt. 

Op grond van deze risicoanalyse wordt tot slot bepaald hoeveel middelen gereserveerd moeten worden ter afdekking van deze risico's: de benodigde weerstandscapaciteit. 

Beoordeling weerstandsvermogen

Door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) is een beoordelingstabel weerstandsvermogen opgesteld. Hierin kan de betekenis van de berekende ratio worden afgelezen:

Cijfer A (uitstekend) is het hoogste cijfer. De gemeente is uitstekend in staat om zelf de geïdentificeerde risico’s op te vangen. Cijfer F (ruim onvoldoende) is het laagste cijfer. Als één of meerdere risico’s zich voordoen, komt de continuïteit van de gemeente in gevaar.

Algemene reserve

De algemene reserve zijn alle reserves niet zijnde bestemmingsreserves, die zijn bedoeld als buffer (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van financiële tegenvallers. Meerjarig vertoont de algemene reserve het volgende beeld:

Bestemmingsreserves

Een bestemmingsreserve is een afgezonderd vermogensbestanddeel waaraan uw gemeenteraad een specifieke bestemming voor bepaalde doeleinden heeft gegeven. Dit betekent dat een groot gedeelte van de bestemmingsreserve niet zondermeer vrij inzetbaar is. Uiteraard kunt u een bestemming c.q. het te bereiken doel door de inzet van een reserve altijd wijzigen. Meerjarig vertonen de bestemmingsreserves het volgende beeld:

Stille reserves

Van een stille reserve is pas sprake als de directe opbrengstwaarde van de materiële vaste activa hoger is dan de boekwaarde en als het activum niet duurzaam aan de bedrijfsuitoefening is verbonden. In de praktijk zal dit alleen voordoen bij onroerende zaken die in eigendom zijn van de gemeente en niet meer benodigd zijn voor de bedrijfsuitoefening. De meeste gemeentelijke eigendommen zoals schoolgebouwen, sportvelden, dorpshuizen, gemeentehuis, brandweerkazernes en gemeentelijke werkplaatsen (werf, milieu straat) worden ingezet voor de uitoefening van gemeentelijke taken en zijn duurzaam verbonden aan de bedrijfsuitoefening. Omdat de omvang van de stille reserves lastig te kwantificeren is, wordt dit niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit.

Post onvoorziene uitgaven

In de programmabegroting is een post onvoorzien ad € 25.000 opgenomen. Deze buffer kan ingezet worden om incidentele tegenvallers in het lopende begrotingsjaar op te vangen. Dit is volgens de regelgeving van het BBV. Vanwege het incidentele karakter van deze tegenvallers heeft dit geen structurele gevolgen voor de begroting van een volgend jaar.

Onbenutte belastingcapaciteit

De onbenutte belastingcapaciteit is het bedrag dat de gemeente aan extra belastinginkomsten kan genereren binnen de hiervoor geldende wet- en regelgeving. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gebruik gemaakt van de normen die gelden voor het zogenoemde artikel-12 beleid. Hierbij wordt gekeken naar de maximale eigen opbrengsten uit ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing.

Voor rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat er gestreefd wordt naar 100% kostendekkende tarieven. Vandaar dat deze bij het bepalen van de onbenutte belastingcapaciteit buiten beschouwing worden gelaten.

Of de OZB-tarieven kunnen stijgen ten opzichte van de artikel-12 norm wordt jaarlijks berekend. Bij de berekening wordt uitgegaan van de artikel-12 norm uit de meest recente circulaire van het Rijk. Het rekentarief voor eigenaren van woningen bedraagt 0,1595% (bron: Meicirculaire gemeentefonds 2026).

De onbenutte belastingcapaciteit bedraagt derhalve voor het jaar 2027 €  1.819.564, -.

Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor kunnen immers verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Risico’s die in het kader van de weerstandsvermogen wel relevant zijn kunnen – volgens het BBV – onderverdeeld worden in:

1. Financiële risico’s;
2. Risico’s op eigendommen;
3. Risico’s die samenhangen met de interne organisatie.

Structurele risico’s zijn financieel vertaald en in de meerjarenbegroting verwerkt. Ons weerstandsvermogen is ten opzichte van eerdere begrotingen afgenomen maar is nog steeds gezond te noemen. Door de stagnerende economie en geopolitieke onrust zullen de risico’s voor de gemeente sterk toenemen. 

Garantieverplichtingen; gemeente staat borg voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening

Onder een garantieverplichting wordt verstaan het borg staan door de gemeente voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening. Door de borgstelling door de gemeente kan de stichting of vereniging gunstigere voorwaarden bedingen. Per 1 januari 2026 staan we garant voor:

• Woonpunt: een 7-jarige bulletlening ter grootte van € 17.000.000 aan Woonpunt bestemd voor de financiering van woongelegenheden. Aflossing vindt geheel plaats aan het einde van de looptijd in 2028. Voor de onderliggende woongelegenheden geldt dat ze volledig eigendom zijn van Woonpunt en dat de gemeente het eerste recht van hypotheek gevestigd heeft.
• Woonpunt: een 49-jarige bulletlening ter grootte van € 9.500.000 aan Woonpunt bestemd voor de financiering van woongelegenheden. Aflossing vindt plaats aan het einde van de looptijd op 3 juli 2076. Voor de onderliggende woongelegenheden geldt dat ze volledig eigendom zijn van Woonpunt en dat de gemeente het eerste recht van hypotheek gevestigd heeft.
• Oos Heim: een resterende garantstelling van € 166.700 inzake een uitgegeven obligatielening van 1.000 obligaties met een nominale waarde van € 250 per stuk. Per 1-6-2016 zijn alle obligaties uitgegeven.  De gemeente heeft als onderpand een hypothecair recht op de opstallen (gemeenschapshuis) verkregen ad € 250.000.
• Eind jaren tachtig zijn de risico’s van hypothecaire geldleningen aan woningcorporaties ondergebracht bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Onze gemeente vervult hierbij een achtervangrol. Indien de woningcorporaties en vervolgens het WSW niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen, kunnen de banken de gemeente verzoeken de openstaande saldi te voldoen. Per 30 juni december 2026 staan we garant voor € 29,9 mln.

Langlopende leningen; gemeente verstrekt lening aan een derde partij, die handelt uit hoofde van een publieke taak

• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2013 een lening van € 500.000 verstrekt aan BMR. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 373.986. Hierbij wordt de aflossingstermijn jaarlijks, op verzoek hiertoe, kwijtgescholden.
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2018 een lening van € 400.000 verstrekt aan het Cultureel Centrum te Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 352.222. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. De marktwaarde bedraagt € 629.000 en de executiewaarde van de marktwaarde bedraagt € 440.300.
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2018 een lening van € 185.000 verstrekt aan de Koninklijke Oude Harmonie te Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 151.597.  Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. De executiewaarde na verbouwing is € 365.000.
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2017 een lening ad € 208.600 verstrekt aan het Dorpshuis te Mheer. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 157.029. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. Conform het taxatierapport bedraagt de marktwaarde in verhuurde staat € 298.000. De executiewaarde is 70%, zijnde € 208.600.
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2019 een lening van € 433.300,- aan de Stichting Sociaal Centrum Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 344.597. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. 
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2021 een lening van € 250.000 aan de Stichting Gemeenschapshuis Cadier & Keer. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 250.000. De gemeente heeft als onderpand het pand gelegen aan de Limburgerstraat 78 te Cadier en Keer. Conform het taxatierapport bedraagt de marktwaarde € 620.000. De executiewaarde is 70%, zijnde € 434.000. 
• In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2020 een lening van € 1.871.465 verstrekt aan Enexis Holding N.V.. De lening dient ter financiering van extra investeringen in het kader van de verduurzaming van de energievoorziening. De lening is in de vorm van een converteerbare hybride aandeelhouderslening op verzoek van Enexis aan de aandeelhouders. De aflossing van de lening kan eenzijdig door Enexis plaatsvinden, voor het eerst na 10 jaar (per 30-11-2030) en vervolgens jaarlijks.

Langlopende leningen; Duurzaamheid en Startersleningen

• In het kader van het "Zonnepanelenproject" zijn, in samenwerking met VoltaNXT, 15-jarige annuïtaire leningen verstrekt aan individuele huishoudens en instellingen binnen de gemeente ten behoeve van de aanschaf en aanleg van zonnepanelen, met een vast rentepercentage van 1%. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 2.243.960
• In het kader van het project "PlusJeHuis" zijn, in samenwerking met VoltaNXT, 15-jarige annuïtaire leningen verstrekt aan individuele huishoudens binnen de gemeente ten behoeve van de aanschaf en aanleg van duurzaamheidsmaatregelen, met een vast rentepercentage van 1%. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 72.724
• In het kader van duurzaamheid zijn - via de Verordening Duurzaamheidslening - aan een drietal maatwerkleningen verstrekt aan agrarische bedrijven, met als onderpand hypothecaire zekerheid en/of verpanding van SDE+ subsidie, met een vast rentepercentage van 1%. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 389.000 
• De gemeente verstrekt - via Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN) - Duurzaamheidsleningen. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 296.000 
• De gemeente verstrekt - via Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN) - Startersleningen. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 1.954.000 

Algemene uitkering

De algemene uitkering vormt een belangrijke risicofactor binnen de begroting. Bij het gemeentefonds is de normeringssystematiek van toepassing. Dit betekent dat de groei van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de gecorrigeerde netto rijksuitgaven. Dalen de rijksuitgaven dan daalt ook het volume van de gemeentefondsuitkering en andersom. Aangezien de definitieve vaststelling van de netto rijksuitgaven achteraf plaatsvindt, bestaat de mogelijkheid dat een gedeeltelijke verrekening van de algemene uitkering, in zowel positieve als negatieve zin, kan plaatsvinden. 

Deelnemingen

De gemeente heeft een aantal deelnemingen, waarvan de aandelen in de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) en Enexis de belangrijkste deelnemingen met een hoog rendement zijn.  Het geraamde dividend van de BNG voor 2026 bedraagt € 131.000. De dividenduitkering van Enexis is voor 2026 geraamd op € 324.000. 

Open-eindregelingen

De gemeente kent verschillende open-eindregelingen. Bij deze regelingen is vooraf niet volledig te bepalen hoeveel inwoners of organisaties hiervan gebruik zullen maken en welke financiële omvang daarmee gemoeid is. De begroting is gebaseerd op de meest actuele ramingen van de uitvoerende instanties. Een hogere vraag, stijgende tarieven of gewijzigde regelgeving kan echter leiden tot overschrijding van de geraamde lasten. Voor de belangrijkste open-eindregelingen is daarom een risico-inschatting opgenomen.

de Jeugdwet;
de Wet maatschappelijke ondersteuning;
de Participatiewet; 
de Wet publieke gezondheid (GGD);
de Wet Veiligheidsregio’s;
Leerlingenvervoer en de Leerplichtwet.

Daarnaast is de gemeente Eijsden-Margraten aangesloten bij nog een aantal verbonden partijen, zie Paragraaf 6: Verbonden partijen. Hierin is een bepaalde afhankelijkheid ontstaan. Bij stijgende kosten van een verbonden partij is er niet altijd de mogelijkheid om direct uit te stappen. De zeggenschap van de gemeente Eijsden-Margraten in de verbonden partijen was veelal beperkt.  De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is bedoeld om meer invloed uit te oefenen vanuit de Raad m.b.t. de Verbonden Partijen. 

Ontwikkelingen sociaal domein

Het sociaal domein is en blijft één van de belangrijkste pijlers van onze gemeente. Ons doel is dat alle inwoners de juiste zorg en ondersteuning krijgen en dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Sinds 2015 zijn wij verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet, nieuwe taken binnen de Wmo en de Participatiewet. Hoewel we inmiddels veel ervaring hebben opgedaan, nemen de uitdagingen eerder toe dan af.

Het grootste financiële risico binnen het sociaal domein is de groeiende kloof tussen de kosten van zorg en ondersteuning en de rijksmiddelen die de gemeente hiervoor ontvangt. Door vergrijzing, complexere hulpvragen, arbeidsmarktkrapte en stijgende tarieven nemen de uitgaven verder toe. Omdat veel regelingen een open-einde karakter hebben, zijn deze uitgaven beperkt voorspelbaar en moeilijk vooraf te begrenzen.

Jeugd

De kosten van jeugdhulp blijven stijgen, terwijl de invloed van de gemeente op verwijzingen en zorgkosten beperkt is. De Hervormingsagenda Jeugd moet het stelsel verbeteren en financieel houdbaar maken. De vraag is echter of de maatregelen tijdig voldoende resultaat opleveren.

Begin 2027 wordt het tweede zwaarwegende advies van de Commissie-Van Ark verwacht. De commissie onderzoekt de voortgang van de Hervormingsagenda, de ontwikkeling van de uitgaven en de financiële afspraken tussen het Rijk en gemeenten. De gevolgen voor de rijksmiddelen en voor Eijsden-Margraten zijn nog onzeker.

Daarnaast blijft de financiële positie van regionale jeugdhulpaanbieders een risico. Problemen bij aanbieders kunnen leiden tot uitval van zorg, herplaatsingen en aanvullende gemeentelijke bijdragen.

Wmo

Door de vergrijzing neemt de vraag naar hulp bij het huishouden, begeleiding, dagbesteding en mantelzorgondersteuning toe. Vooral hulp bij het huishouden vormt een financieel risico door de groeiende vraag, personeelstekorten en stijgende tarieven.

Het kabinet is voornemens hulp bij het huishouden per 1 januari 2029 als Wmo-maatwerkvoorziening te schrappen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor inwoners die deze hulp niet zelf kunnen regelen. De precieze uitwerking hiervan is nog niet bekend. Het risico bestaat dat het Rijk al rekening houdt met een besparing, terwijl de gemeentelijke kosten niet evenredig afnemen. Ook kan de druk verschuiven naar mantelzorgers of zwaardere vormen van ondersteuning.

Participatiewet

De Participatiewet in Balans wordt gefaseerd ingevoerd. De wet biedt meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en ondersteuning, maar vraagt ook om aanpassing van beleid, processen en systemen. De structurele uitvoeringskosten en de dekking daarvan zijn nog niet volledig duidelijk.

Daarnaast leiden stijgingen van het minimumloon en cao-lonen tot hogere kosten voor beschut werk, loonkostensubsidies en sociale werkvoorzieningen. De oprichting van het nieuwe sociale ontwikkelbedrijf voor onze regio zorgt bovendien voor een benodigde extra investering. Daarnaast zorgt het structurele verlies van MTB voor blijvende druk op de gemeentelijke bijdrage.

Overkoepelend risico

Binnen alle drie de domeinen stijgen de kosten sneller dan de beschikbare financiering. Landelijke hervormingen gaan uit van besparingen, terwijl onzeker is of deze tijdig en volledig worden gerealiseerd. Hierdoor bestaat het risico dat rijksmiddelen worden verlaagd voordat de gemeentelijke uitgaven daadwerkelijk afnemen.

De ontwikkelingen worden gevolgd via de reguliere P&C-cyclus. Financiële afwijkingen, nieuwe wetgeving en risico’s bij regionale aanbieders worden waar nodig bestuurlijk voorgelegd.

Financiering

De financiering van het financieringstekort vindt plaats binnen de kaders van de Wet Fido. De renteontwikkelingen laten de laatste periode een wisselend beeld zien, waarbij het verschil tussen korte en lange rente beperkt is en kan fluctueren. Om flexibiliteit en risicospreiding te waarborgen, wordt het financieringstekort gefinancierd met een combinatie van kort- en langlopende leningen.
Binnen de Wet Fido gelden beperkingen voor het aantrekken van kortlopende financiering. Daarbij worden de volgende renterisico’s onderkend:

• De korte rente kan stijgen tot boven het niveau van de gehanteerde begrotingsrente;
• De lange rente kan stijgen tot boven het niveau van de gehanteerde begrotingsrente;
• De verhouding tussen korte en lange rente kan wijzigen, waardoor kortlopende financiering relatief duurder wordt.

Indien één of meerdere van deze risico’s zich voordoen, kan dit een nadelig effect hebben op het begrotingssaldo.

Bouwgrondexploitatie

Voor een uitvoerige financiële analyse verwijzen we naar Paragraaf 7: Grondbeleid.

Planschadevergoedingen

Een planschadevergoeding is een vergoeding van de gemeente aan een derde voor schade geleden als gevolg van een planologische maatregel. De planschadevergoeding is, voor zover deze te verwachten was, opgenomen in de exploitatieopzet van betreffende uitbreidingslocatie dan wel bestemmingsplan, dit voor zover deze vergoeding niet op derden te verhalen is.

Aansprakelijkheidsstellingen

De landelijke tendens is dat het aantal schadeclaims toeneemt. Als oorzaken kunnen worden genoemd het Nieuwe Burgerlijk Wetboek (invoering risicoaansprakelijkheid), de Algemene Wet Bestuursrecht (aanzienlijke versterking van de positie van de burger ten opzichte van de overheid) en de toenemende mondigheid van de burgers. De risico’s op het gebied van aansprakelijkheidsstelling kunnen aanzienlijk zijn, zodat het van groot belang is om schadepreventief te werken. Een goed en regelmatig onderhoud van wegen, speeltoestellen etc. (de gemeente beschikt over beheers- c.q. onderhoudsprogramma’s), een klachtenlijn, het nauwkeurig naleven van procedures, adequate behandeling van ingediende bezwaarschriften etc. behoren in het kader van preventief werken tot de aandachtspunten. De gemeente is voor de wettelijke aansprakelijkheid en de bestuurdersaansprakelijkheid verzekerd. Wij kunnen echter niet uitsluiten dat, buiten het al bestaande eigen risico, de gemeente met claims krijgt te maken die niet via de verzekering zijn afgedekt. 

Beheers- c.q. onderhoudsplannen

Om de risico’s op het gebied van onderhoud en beheer zoveel mogelijk in te perken is het noodzakelijk dat de gemeente beschikt over beheers- en onderhoudsplannen.
Kortheidshalve wordt voor het inhoudelijke hieromtrent verwezen naar Paragraaf 3: Kapitaalgoederen.

Bodemverontreiniging

In onze gemeente is dit een risico dat niet geheel inzichtelijk is. De financiële gevolgen van bodemverontreiniging zijn niet in kaart te brengen en zullen als het zich voordoet van geval tot geval bekeken dienen te worden.

In de vorm van zorgvuldige toepassing van de in de gemeentelijke organisatie ingebedde bedrijfsvoeringprocessen in zijn algemeenheid, interne controlemaatregelen in het bijzonder en de planning- en control cyclus zijn waarborgen aanwezig om eventuele calamiteiten (tijdig) zichtbaar en beheersbaar te houden. Dit betekent echter niet dat hierin geen risico’s worden gelopen.

Bij de bedrijfsvoering loopt onze gemeente diverse risico’s, hierbij denken wij aan de administratieve organisatie, automatisering (o.a. uitval van de computer), informatievoorziening, de interne controle en het personeelsbeleid. Te late of verkeerde informatieverstrekking, onvolkomenheden in zowel de administratieve organisatie als in de interne controle kunnen financiële consequenties hebben. De gemeente is tevens leverancier van heel veel informatie. Indien deze informatie onjuist is, is het risico aanwezig dat wij daarvoor aansprakelijk worden gesteld.

Door de arbeidsmarktkrapte is het niet altijd mogelijk om alle benodigde vacatures direct in te vullen.  Daarnaast is er sprake van vertrek van personeel of uitval door ziekte. Daar de dienstverlening wel moet doorgaan wordt dan gekozen voor inhuur.  Het risico bestaat dat de posten voor inhuur (onderuitputting staat B en ziek/piek/expertise ad. € 625.000) ontoereikend zijn. 

Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit.
De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 16.622.467 en is de som van:
• de stand van de algemene reserve per 1-1-2027 ad € 14.802.903;
• de onbenutte belastingcapaciteit 2027 ad € 1.819.564.

De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 4.961.000 zoals blijkt uit bovenstaande tabel. Het weerstandvermogen kan als volgt berekend worden:
Weerstandsvermogen= beschikbare weerstandscapaciteit/benodigde weerstandscapaciteit:
 
In cijfers: € 16.622.467/ € 4.961.000 = 3,35

Op basis van de door uw raad vastgestelde weerstandsvermogen matrix, kan worden geconcludeerd dat de ratio uitstekend is.

Op basis van onderstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de financiële positie van de gemeente Eijsden-Margraten onder druk staat. 2 van de 6 onderdelen bevinden zich in categorie A (minst risicovol),  4 onderdelen in de categorie C (risicovol). Het weerstandsvermogen van de gemeente Eijsden-Margraten is overigens nog steeds uitstekend.  

1. Netto schuldquote
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van een gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing) waardoor een begroting minder flexibel wordt.

2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Om een goed beeld te krijgen van de verstrekte leningen aan derden dient de netto schuldquote hiervoor te worden gecorrigeerd. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen.

3. Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen hoe gezonder de gemeente.

4. Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Het kengetal geeft hiermee aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid.

5. Grondexploitatie
De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van gemeentes. De boekwaarde van de voorraad gronden is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Het kengetal geeft aan hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten van de gemeente als geheel. Hiermee wordt het belang van de grondexploitatie op de financiële positie van de gemeente inzichtelijk.

6. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden
De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente.

In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de paragraaf over het onderhoud van kapitaalgoederen ten minste de volgende kapitaalgoederen bevat:

2a.    Wegen.
2b.    Verlichting.
2c.    Riolering.
2d.    Groen.
2e.    Gebouwen.

Van deze kapitaalgoederen wordt aangegeven:

• Het beleidskader.
• De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties.
• De vertaling van de financiële consequenties.

Het wegenbeleidsplan Eijsden-Margraten 2025-2028 is door de raad vastgesteld op 18 februari 2025. De investeringsbudgetten voor levensduurverlengend onderhoud wegen en voor rehabilitaties zijn toen verhoogd. In 2027 bedraagt het budget voor levensduurverlengend onderhoud € 2.596.218 / afschrijvingstermijn 25 jaar en voor rehabilitaties € 5.102.542 / afschrijvingstermijn 50 jaar. 

In 2025 is de laatste weginspectie uitgevoerd.  We zien dat het aantal wegvakken met kwaliteit C en D kleiner is geworden sinds de inspectie van 2023. De wegvakken met kwaliteit D staan in het Meerjareninvesteringsprogramma om aangepakt te worden of er wordt een onderhoudsmaatregel uitgevoerd. Om achterstallig onderhoud te voorkomen, wordt het onderhoudsprogramma ieder jaar geactualiseerd.  Uit efficiency-oogpunt streven wij er naar werkzaamheden parallel te laten lopen met de uitvoering van het rioolbeheerprogramma. 

Het gemeentelijke beleidsplan Verkeer en Vervoer is in december 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. De voortvloeiende maatregelen zijn opgenomen in de meerjaren onderhouds- en investeringsprogramma’s (MOP en MIP).

In 2027 werken we verder aan een nadere studie naar een alternatieve verkeersafwikkeling rondom de kern in Margraten aan uniforme maatregelen om de gebiedsontsluitingswegen 50 te transformeren naar gebiedsontsluitingsweg 30 km per uur. 

De investeringsprojecten bestaan uit fases, namelijk:
1. Planvoorbereiding.
2. Uitvoering.
3. Nazorg.
4. Oplevering.

Door de fasering worden de kosten soms in opeenvolgende jaren geboekt. Dit heeft invloed op het uitgavenpatroon.  De planvoorbereiding neemt vaak, gelet op de burgerparticipatie en onderzoeken, veel tijd in beslag en kost relatief weinig geld; circa 8-12% van het projectbudget. De daadwerkelijke werkzaamheden (uitvoering) duren vaak tussen de 3-4 maanden en vormen circa 80-90% van de projectkosten. De kasstromen van de projecten worden geoptimaliseerd en middels een liquiditeitenplanning bewaakt.

Voor 2027 - 2030 zijn de volgende investeringen aan wegen gepland; uitgesplitst naar rehabilitaties en levensduursverlengend onderhoud wegen (LDV).
Over de projecten uit het Meerjareninvesteringsplan Infrastructuur wordt u periodiek via een raadsinformatiebrief geïnformeerd inzake planning, doorlooptijd en financiële stand van zaken.

Reeds opgestarte rehabilitaties waarvoor kredieten zijn gevoteerd:
* Zoerbeemden-Industrieweg inclusief afkoppeltraject .
* Catharinastraat/Kloppenbergweg incl. verkeersmaatregel Kasteellaan/Kloppenbergweg Oost-Maarland.
* Kapelweg Cadier en Keer.
* Broekstraat Gronsveld.
* Pius XII Gronsveld.

2027

• Duivenstraat Mheer
• Keunestraat Cadier en Keer
• Burg. Huybenstraat Cadier en Keer
• Beatrixstraat Cadier en Keer
• Langstraat Mesch
• Vroenhof Eijsden
• Bergbezinkbassin (BBV) Noorbeek
• Heiweg (wegvak Langstraat Mesch-uitzichttoren) LDV

2028

• Beezepool Eijsden
• Onderstraat/Pley Noorbeek icm bergbezinkbassin Noorbeek
• Graaf van Bronckhorstraat Wateroverlast Gronsveld
• Gloriët-Parkweg Gronsveld LDV
• Schijfstraat Gronsveld LDV
• Reutjensstraat Gasthuis LDV
• Steenbergweg Eijsden LDV

2029

• Prins Bernhardstraat Cadier en Keer
• Julianastraat Cadier en Keer
• Pastoor Rosierstraat Oost-Maarland
• Watersysteem Bemelen
• Schaapsweideweg LDV
• Bergstraat Banholt-Bruisterbosch (LDV)
• De La Margellelaan/Schansweg Eijsden buiten bebouwde kom LDV
• Voerenweg (wegvak Sint Geertruiderweg-Komgrens Rijckholt) LDV

2030

• De Hoof en Papendel Cadier en Keer
• Torenstraat Cadier en Keer
• Burgemeester van Laarstraat Cadier en Keer
• Beethovenstraat Eijsden
• Voerenweg (Sint Geertruiderweg-komgrens Rijckholt LDV)

Naast het investeringswerk aan wegen, vindt groot asfaltonderhoud plaats op basis van 2 jaarlijkse inspecties. Daarnaast worden de wegen periodiek geveegd, wordt onkruid op verhardingen bestreden en worden jaarlijks - voor het winterseizoen - de wegmarkeringen vernieuwd op basis van een tweejaarlijkse inspectie.

Het onderhoud aan de wegen wordt conform het wegenbeleidsplan uitgevoerd waardoor er geen achterstand is.  

Het huidige beleidsplan OVL 2013 t/m 2017 is verlopen maar de vastgestelde beleidskaders zijn nog steeds actueel en er is geen aanleiding deze te wijzigen. In 2018 is de raad geïnformeerd dat geen nieuw beleidsplan wordt voorgelegd en dat het college de vastgestelde beleidskaders hanteert om de openbare verlichting te onderhouden. Op 28 mei 2018 heeft het college het Uitvoeringsplan Openbare verlichting Eijsden-Margraten 2019-2026 vastgesteld. In het gemeentelijk milieubeleidsplan zijn de klimaat-doelstellingen uit het Energieakkoord opgenomen. Om deze doelstelling te halen is in 2017 het contract met onderhoudsaannemer vernieuwd met toevoeging van een financieel plan. Op basis van deze overeenkomst – light as a service (LAAS) - is een berekening gemaakt van de benodigde budgetten tijdens de contractduur. Deze budgetten zijn opgenomen in de begroting.

Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.

In 2027 wordt een nieuw beleidsplan Openbare Verlichting opgesteld.

Op 13 december 2022 is het waterprogramma gemeente Eijsden-Margraten 2023-2027 vastgesteld in de raad, evenals het Waterketenplan Maas & Mergelland en de klimaatadaptatiestrategie 2023-2027. Uit efficiency-oogpunt streven we ernaar om de uitvoering van rioleringswerkzaamheden parallel te laten verlopen met de wegwerkzaamheden. In 2027 starten we met de vervanging van het riool in de Kapelweg en met de planvoorbereiding voor de vervanging van het riool in de Prins Bernhardstraat en in de Julianastraat te Cadier en Keer.

Eens per 10 jaar wordt elk riool geïnspecteerd waarna onvolkomenheden worden opgelost en reparaties uitgevoerd. Derhalve is er geen achterstallig onderhoud. In 2027 worden ook volgende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd dan wel voorbereid:
•    Reiniging en inspecties van ongeveer 25 km riolen per jaar.
•    Onderhoudsbestek pompinstallaties.
•    Reiniging van 6.200 kolken en 200 zandvangers.
•    Renovatie pompinstallaties.
•    Voorbereiding en aanbesteding reparatiebestek .
•    Relining riolering.
•    Vervanging riolering.

Het onderhoud voldoet aan het noodzakelijke niveau en er zijn geen achterstanden. 

In 2027 wordt gewerkt binnen het samenwerkingsverband Maas en Mergeland aan een nieuw Waterprogramma voor de regio Maas en Mergelland en voor de gemeente Eijsden-Margraten. 

Voor het openbaar groen binnen de bebouwde kom zijn de volgende beleidsplannen actueel: 

• Groenbeleidsplan 2020.
• Bomenbeleid gemeente Eijsden-Margraten 2015.
• Groenstructuurplan binnen de bebouwde kom Eijsden 2004.

Het groenbeleidsplan is in 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beschrijft op welke wijze de gemeente haar openbaar groen wil ontwikkelen. Het vormt de basis voor het actualiseren van het groenbeheerplan. We onderhouden 15 ha. plantsoen, scheren 65 km hagen, onderhouden ruim 22.500 bomen en maaien 53 ha. gazons. 

In 2027 ronden we het Groenstructuurplan binnen de bebouwde kom af.

Voor het landschap zijn de volgende beleidsplannen actueel:

• Bomenbeleid gemeente Eijsden-Margraten 2015.
• Bermenbeleid 2016-2026: maaien wat moet, bloei waar mogelijk.
• Landschapsontwikkelingsplannen (LOP) Buitengewoon Margraten en Buitengewoon Eijsden.
• Gemeentelijk Kwaliteitsmenu Eijsden-Margraten 2013.
• Gebiedsvisie Middenterras Mesch-Bemelen 2020.

Op 5 februari 2013 heeft de raad het landschapsontwikkelingsplan Buitengewoon Eijsden vastgesteld. We beschikken nu over een landschappelijke visie voor het gehele buitengebied van de gemeente Eijsden-Margraten. 

Het onderhoud van openbaar groen en landschap wordt uitgevoerd conform de beleidsplannen en er is derhalve geen achterstallig onderhoud.

Gemeente Eijsden-Margraten heeft circa 40 gebouwen in eigendom.  Aan deze kapitaalgoederen wordt onderhoud uitgevoerd om deze basisvoorzieningen in een redelijke staat van onderhoud aan gebruikers beschikbaar te kunnen stellen. 

Gemeentelijke basisvoorzieningen zijn voornamelijk sportaccommodaties (binnen- en buitensport), gebouwen voor de gemeentelijk bedrijfsvoering (het gemeentehuis en de gemeentewerf), een aantal brandweerkazernes en enkele overige panden voor sociaal-maatschappelijke doeleinden.

In vastgestelde startnotitie accommodatiebeleid 2013 is bepaald welke sportaccommodaties tot de gemeentelijke basisvoorzieningen behoren.  In vastgestelde kadernotitie accommodatiebeleid 2017 is bepaald dat vitale verenigingen een essentiële rol spelen in de leefbaarheid en de sociale cohesie in de kernen, en dat de huisvestiging hiervan door de gemeente gefaciliteerd wordt.

Het benodigde onderhoud aan deze gemeentelijke kapitaalgoederen leggen wij vast in een meerjarig onderhoudsplan. Het werkplan dat hieruit voortvloeit is de onderlegger voor het onderhoud dat jaarlijks wordt uitgevoerd. Op basis van inspecties en voortschrijdend inzicht wordt dit meerjarig onderhoudsplan jaarlijks geactualiseerd. In het jaarplan wordt bepaald welke werkzaamheden uitgevoerd worden.  Van dit jaarplan maken onder andere volgende werkzaamheden deel uit:

• het benodigde jaarlijkse reguliere service-onderhoud;
• het (niet) planbare correctieve onderhoud zoals het buitenschilderwerk en noodzakelijke reparaties aan deuren en kozijnen, dakbedekkingen en technische installaties;
• het (groot) vervangingsonderhoud aan dakbedekkingen, gevels, technische installaties en (sport)vloerafwerkingen;
• benodigde aanpassingen uit veiligheidsoverwegingen. 

De onderhoudsuitgaven worden ten laste van de voorziening onderhoud gemeentegebouwen geboekt. 

De meeste gemeentelijke sportaccommodaties zijn gedateerd en boekhoudkundig (na 40 jaar) afgeschreven. Vaak zijn deze sportaccommodaties al eens eerder gerenoveerd. Met een grootschalige renovatie wordt de levensduur van een gebouw nog eens met 25 jaar verlengd. Na een periode van 40 of 65 jaar dient zich meestal nieuwbouw of een grootschalige renovatie aan. Deze worden opgenomen in het investeringsprogramma.

Momenteel wordt gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de (sport)accommodaties in onze gemeente. Hierin wordt per kern inzichtelijk gemaakt welke voorzieningen aanwezig zijn, welk voorzieningenniveau gewenst is en welke maatregelen nodig zijn om dit te bereiken. Het IHP geeft per accommodatie een perspectief (behouden, investeren/verduurzamen of op termijn afstoten) en bevat een uitvoeringsagenda met projecten, prioriteiten en financiële consequenties. Hiermee sturen we op toekomstbestendige, vitale en duurzame accommodaties die bijdragen aan de leefbaarheid in onze kernen. 

De gemeentelijke treasuryfunctie heeft als doel het financieren van het gemeentelijk beleid (zorgen voor tijdige beschikbaarheid van voldoende geldmiddelen) en het uitzetten van de overtollige geldmiddelen. De risico’s en kosten worden daarbij geminimaliseerd en het renteresultaat geoptimaliseerd. Het college biedt de raad eens in de vier jaar een (herziend) Treasurystatuut aan.  Dit document is het uitvoeringsbesluit van het Treasurystatuut.

De gemeente zet de overtollige geldmiddelen uit bij de Nederlandse Staat (schatkistbankieren). Om het renteresultaat te optimaliseren wordt financiering met externe middelen beperkt door eerst de eigen liquide financieringsmiddelen te gebruiken. Als deze laatste ontoereikend zijn kunnen er externe middelen worden aangetrokken.

Voor het berekenen van het EMU-saldo is het exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves. Het verschil tussen het exploitatiesaldo en het EMU-saldo is dat het exploitatiesaldo bestaat uit het door de gemeente gehanteerde stelsel van lasten en baten, terwijl het EMU-saldo bestaat uit uitgaven en inkomsten (kasstelsel).

Welke betekenis dient toegekend te worden aan het berekende EMU-saldo?

Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de begroting een meerjarige berekening van het EMU-saldo opnemen. De berekening van het EMU-saldo vindt plaats op kasbasis, terwijl gemeenten sturen op een sluitende begrotingspositie volgens het stelsel van baten en lasten. De omrekening in de tabel hieronder is daardoor niet direct relevant voor de financiële sturing en kaderstelling door de raad.
Volgens het BBV is het wel de bedoeling dat het gemeentelijk EMU-saldo gerelateerd wordt aan de individuele referentiewaarde die het Ministerie van BZK jaarlijks voor elke gemeente vaststelt. Hiermee wordt inzichtelijk welk aandeel de gemeente heeft in de toename of afname van het EMU-saldo.

Het Ministerie heeft in de septembercirculaire 2026 individuele referentiewaarden voor de gemeenten gepubliceerd. Een individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm, maar een indicatie van het nadeel dat een gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. De Wet Hof bepaalt dat de individuele referentiewaarde voor het EMU-saldo van de individuele overheden naast het eigen aandeel ook het aandeel in openbare lichamen betreft. Met het aandeel in openbare lichamen wordt bedoeld het deel van het EMU-saldo van de gemeenschappelijke regelingen waar een individuele decentrale overheid aan deelneemt dat aan de betreffende individuele overheid wordt toegerekend. Een deel van het EMU-saldo van de gemeenschappelijke regelingen maakt dus onderdeel uit van het EMU-saldo van de deelnemende decentrale overheden.

De referentiewaarde (aandeel in het tekort) voor de gemeente Eijsden-Margraten bedraagt € 4,648 mln. (conform septembercirculaire 2026).  De gemeente Eijsden-Margraten heeft voor 2027 een overschrijding  van € 8,043 mln. (€ -12,691 mln. - € 4,648 mln.) ten opzichte van de norm. Pas als het plafond voor het EMU-tekort van de gezamenlijke gemeenten wordt overschreden kan de individuele referentiewaarde voor het EMU-tekort een rol gaan spelen. Dat is op dit moment nog niet aan de orde.

Om vooral de financieringsrisico’s (renterisico’s) te beperken, staan in de Wet FIDO twee instrumenten: renterisiconorm en de kasgeldlimiet. Daarnaast is met het schatkistbankieren een drempelbedrag bepaald. De provincie toetst of de gemeente aan deze normen voldoet.

Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende lening portefeuille te komen zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting)

De gemeente hanteert voor specifieke investeringen (investeringen in riool, afval en grondexploitaties) een vast rentepercentage van 2,75%. Dit rentepercentage vloeit voort uit de gehanteerde percentages in de vastgestelde onderliggende meerjarenbeleidsplannen, respectievelijk exploitatieopzetten.
Voor overige investeringen is een omslagpercentage berekend. Voor 2027 tot en met 2030 bedraagt het omslagpercentage 1,0%.

Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Gemeenten mogen hun financieringsbehoeften slechts voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) financieren. De norm is op 8,5% van het begrotingstotaal gesteld.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting)

De lagere overheden zijn verplicht overtollige middelen aan te houden bij het Ministerie van Financiën (schatkist). Om het dagelijkse kasbeheer doelmatig uit te kunnen voeren is een drempelbedrag bepaald wat buiten de schatkist mag worden gehouden: een bedrag van 2% van het begrotingstotaal. Wij mogen in 2027 dus een positief rekening-courantsaldo bij de bank hebben van  €2,020 mln..  Al het meerdere zal dagelijks naar de schatkist worden overgemaakt. 

Excel-tabel

De personeelsbezetting van de gemeente is in grote lijnen op orde. Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt blijft het echter een uitdaging om specialistische functies tijdig in te vullen. Waar noodzakelijk wordt gebruikgemaakt van externe inhuur om de continuïteit van de dienstverlening en de uitvoering van projecten te waarborgen. De ontwikkeling van de formatie, en de inzet van externen wordt structureel gemonitord aan de hand van vastgestelde personele kengetallen:

Aandachtspunten

• Aanhoudende schaarste aan gekwalificeerd personeel, met name binnen specialistische beleidsterreinen.
• Toenemende concurrentie op de arbeidsmarkt waardoor vacatures langer openstaan.
• Vergrijzing en uitstroom van ervaren medewerkers, met risico's voor kennisbehoud en continuïteit.
• Stijgende kosten van externe inhuur als gevolg van beperkte beschikbaarheid van specialistische capaciteit.
• Het blijvend investeren in duurzame inzetbaarheid, opleiding en ontwikkeling van medewerkers.

De Planning & Control-cyclus verloopt conform de wettelijke vereisten en de gemeentelijke planning. De voortgang van beleid, projecten en financiën wordt via de reguliere P&C-documenten gevolgd en aan de raad gerapporteerd. De administratieve organisatie en interne beheersing worden doorlopend onderhouden en waar nodig geactualiseerd, zodat de kwaliteit, rechtmatigheid en betrouwbaarheid van de financiële en bestuurlijke informatie gewaarborgd blijven.

Aandachtspunten

• Toenemende complexiteit van wet- en regelgeving, waaronder de eisen rond rechtmatigheid en verantwoording.
• Groei van informatiebehoeften vanuit bestuur, raad en externe toezichthouders.
• Risico op capaciteitsdruk binnen financiële en controlfuncties.
• Noodzaak tot verdere digitalisering en optimalisatie van processen en managementinformatie.
• Toenemende aandacht voor gegevensbescherming, informatiebeveiliging en cyberweerbaarheid.

De overheadkosten omvatten de ondersteunende activiteiten binnen de PIOFAH-componenten Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering en Huisvesting. De ontwikkeling van de overhead wordt periodiek gemonitord en afgezet tegen de omvang van de organisatie en de gemeentelijke opgaven. Daarbij blijft de gemeente inzetten op een doelmatige bedrijfsvoering, onder meer door procesoptimalisatie, digitalisering en een efficiënte inrichting van de ondersteunende functies.

Aandachtspunten en risico's 2027-2030

• Stijgende loon-, prijs- en energiekosten die druk zetten op de overheadbudgetten.
• Toenemende investeringen in digitalisering, informatiebeheer en cybersecurity.
• Hogere kosten als gevolg van nieuwe wettelijke eisen en kwaliteitsnormen.
• Balans tussen een efficiënte overhead en voldoende ondersteuning voor de uitvoering van gemeentelijke taken.
• Beheersing van huisvestings- en ICT-kosten binnen een financieel uitdagend meerjarenperspectief.

De gemeente werkt aan een toekomstbestendige informatievoorziening en dienstverlening waarin informatie betrouwbaar, actueel en toegankelijk is. Door verdere digitalisering van processen, een integraal klantbeeld en een digitaal inwonerportaal kunnen inwoners en bestuurders sneller en eenvoudiger beschikken over de juiste informatie en dienstverlening. Tegelijkertijd wordt ingezet op transparante informatievoorziening, duurzame informatieopslag, digitale toegankelijkheid, de ontwikkeling van medewerkers op het gebied van klantgerichtheid en dienstverlening, en een veilige, weerbare ICT-omgeving die voldoet aan wet- en regelgeving. Door gegevens, digitale toepassingen en vakmanschap van medewerkers slim te benutten, wordt de kwaliteit van dienstverlening, samenwerking en besluitvorming verder versterkt.

Aandachtspunten

• Toename van cyberdreigingen, digitale veiligheidsincidenten en afhankelijkheid van digitale systemen.
• Implementatie van de Cyberbeveiligingswet, Wet open overheid, archiefwetgeving en overige eisen rond privacy en informatiebeveiliging.
• Continuïteit en weerbaarheid van de ICT-omgeving, inclusief crisisbeheersing en herstelvermogen.
• Realisatie van een toekomstbestendige informatievoorziening, inclusief e-depot, Woo-publicatieplatform en modernisering van applicaties.
• Verdere ontwikkeling van digitale dienstverlening, digitale toegankelijkheid en een geïntegreerd klantbeeld.
• Versterking van samenwerking, gegevensuitwisseling en ketenafhankelijkheden binnen en buiten de organisatie.
• Meegroeien van specialistische kennis en capaciteit op het gebied van digitalisering, informatiebeheer en cybersecurity.

De gemeente blijft investeren in een veilige, duurzame en toekomstbestendige werkomgeving. Daarbij wordt aandacht besteed aan het efficiënt gebruik van gemeentelijk vastgoed en het verder verduurzamen van gemeentelijke gebouwen. De huisvesting en facilitaire dienstverlening worden afgestemd op de behoeften van de organisatie en de wettelijke duurzaamheidsdoelstellingen.

 Aandachtspunten 

• Stijgende kosten voor onderhoud, energie en facilitaire dienstverlening.
• Verduurzaming van gemeentelijke gebouwen en installaties.
• Risico op onverwachte onderhouds- en vervangingsopgaven.
• Beschikbaarheid van financiële middelen voor noodzakelijke investeringen in vastgoed.
• Meebewegen met de veranderende behoefte/invulling van het gemeentelijk vastgoed.

De gemeente blijft investeren in een aantrekkelijk werkgeverschap om medewerkers te werven, te ontwikkelen en te behouden. Speerpunten zijn duurzame inzetbaarheid, vitaliteit, talentontwikkeling en goed werkgeverschap. Daarnaast wordt ingezet op strategische personeelsplanning, zodat de organisatie tijdig kan inspelen op toekomstige personele ontwikkelingen en veranderende opgaven.

Aandachtspunten

• Aanhoudende arbeidsmarktkrapte en toenemende concurrentie om talent.
• Vergrijzing van het personeelsbestand en verlies van kennis door pensionering.
• Toenemende druk op de organisatie door moeilijk vervulbare specialistische functies.
• Stijgende personeelskosten als gevolg van cao-ontwikkelingen en inflatie.
• Het behouden van een gezonde werkdruk en het voorkomen van uitval door ziekte of overbelasting.
• Noodzaak van voortdurende scholing vanwege digitalisering en veranderende wet- en regelgeving.
• Het binden en boeien van medewerkers in een veranderende arbeidsmarkt en organisatieomgeving.

De gemeente Eijsden-Margraten streeft naar een rechtmatige, doelmatige en transparante besteding van publieke middelen. Het normenkader, bestaande uit relevante wet- en regelgeving en door de raad vastgestelde kaders en verordeningen, vormt hiervoor de basis. Door middel van interne beheersingsmaatregelen, verbijzonderde interne controles en periodieke monitoring wordt de naleving hiervan bewaakt.

De rechtmatigheidsverantwoording maakt onderdeel uit van de jaarrekening. Het college legt hierin verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties, waarbij wordt getoetst aan het voorwaardencriterium, begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik. Geconstateerde afwijkingen boven de door de raad vastgestelde rapportagegrens worden toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering, inclusief de getroffen of voorgenomen beheersmaatregelen.

De komende jaren blijft de gemeente investeren in de verdere versterking van de interne beheersing, het risicomanagement en de kwaliteit van de rechtmatigheidsverantwoording.

Aandachtspunten

• Toenemende complexiteit van wet- en regelgeving en de doorwerking daarvan in gemeentelijke processen.
• Borging van de rechtmatigheidsverantwoording en tijdige actualisatie van het normenkader.
• Capaciteitsdruk binnen financiële en controlfuncties.
• Risico's op onrechtmatigheden binnen subsidiëring, inkoop, aanbesteding en personeelsprocessen.
• Toenemende afhankelijkheid van digitale systemen, managementinformatie en dossiervorming.
• Tijdige signalering van afwijkingen en het structureel vertalen van bevindingen naar verbetermaatregelen binnen de interne beheersing.

Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat kent geen verbonden partijen.

Het programma Economie kent geen verbonden partijen.

Voor zover er, buiten de in deze paragraaf genoemde financiële consequenties, nog substantiële additionele risico’s verbonden zijn aan deelname in gemeenschappelijke regelingen en vennootschappen dan zijn deze vermeld in de paragraaf weerstandsvermogen.

Deze paragraaf Grondbeleid bestaat uit de volgende onderdelen:
1. Grondbeleid conform Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
2. Woningbouwopgave 2022-2030 Eijsden-Margraten.

In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de paragraaf over het grondbeleid ten minste bevat:
a.       Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma's die zijn opgenomen in de begroting.
b.       Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert.
c.       Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie.
d.       Een onderbouwing van de geraamde winstneming.
e.       De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico's van de grondzaken.

Eind 2012 stelde de raad de Nota grondbeleid gemeente Eijsden-Margraten 2012 vast. Daarbij werd gekozen voor een vorm van situatief grondbeleid: per situatie beoordelen we of we een actieve grondexploitatie voeren, een faciliterende rol vervullen, dan wel een vorm van publiek-private samenwerking aangaan. Daarbij hanteren we het uitgangspunt van faciliterend grondbeleid, tenzij zich bijzondere omstandigheden (verwachte winst en/of maatschappelijk nut) voordoen waardoor actief grondbeleid meer voor de hand ligt. 

Momenteel is de actualisatie van de Nota Grondbeleid in voorbereiding.  Gestreefd wordt naar vaststelling in het eerste kwartaal van 2027.

Een andere in dit kader relevante ontwikkeling doet zich voor ten aanzien van het gemeentelijk (vastgoed)eigendom. Soms verliezen gemeentelijke gebouwen hun (veelal maatschappelijke) functie en komen dientengevolge leeg te staan. Als dergelijke gebouwen geen strategisch nut meer hebben, komen zij voor verkoop in aanmerking. Als een pand te lang leeg staat, al dan niet in leegstandsbeheer, dan is dat nadelig voor de staat van het gebouw en voor de vitaliteit van de leefomgeving (vaak een dorpskern). Aandachtspunt is dan ook om leegstandssituaties te voorkomen, en tijdig over alternatieve bestemmingen na te denken.

Volledigheidshalve wordt in dit kader op deze plaats tevens verwezen naar de paragrafen “Weerstandsvermogen” en “Onderhoud kapitaalgoederen”. 

In het kader van het dualisme is het college van burgemeester en wethouders bevoegd tot het doen van grondaankopen. Grondtransacties kunnen plaatsvinden op basis van door de raad beschikbaar gestelde middelen. Dit kan via een afzonderlijk werkkrediet bestemd voor aankopen, of via een vastgestelde exploitatieopzet.

Van enkele lopende bestemmingsplannen zijn exploitatieopzetten vastgesteld, dan wel middels separate raadsbesluiten specifieke financiële randkaders vastgesteld. In deze exploitatieopzetten, respectievelijk randkaders, is voorzien in de eventueel noodzakelijke aankoop van gronden, alsook in aanleg van infrastructurele voorzieningen, uitvoering van benodigde onderzoeken (bodem, archeologie, civieltechnisch onderzoek etc.) en eventuele advieskosten.

Bij aankopen c.q. bekostiging van haalbaarheidsonderzoeken inzake locaties waarvoor géén exploitatie- opzetten, dan wel specifieke financiële randkaders zijn vastgesteld, dient door de raad een apart krediet beschikbaar te worden gesteld.

Realisatiestimulans

De Realisatiestimulans is een rijksregeling waarmee gemeenten financieel worden ondersteund bij het realiseren van betaalbare woningen. Gemeenten ontvangen een bijdrage van € 7.000 per woning waarvan de bouw daadwerkelijk is gestart en die voldoet aan de voorwaarden van de regeling. Deze voorwaarden hebben o.a. betrekking op woningen in het betaalbare segment, zijnde sociale huur, middenhuur en betaalbare koop. De Realisatiestimulans heeft een looptijd van 2026 tot en met 2030 (bouw start tussen 1 januari 2025 en 1 januari 2030. Verantwoording geschiedt via de Sisa).

De middelen die gemeenten ontvangen uit de Realisatiestimulans zijn vrij besteedbaar. Voor de gemeente betreft dit naar verwachting een bedrag van € 140.000 voor het jaar 2025.

Toevoeging aan de reserve woningbouw

Hoewel de middelen vrij besteedbaar zijn, zijn deze door het Rijk beschikbaar gesteld met als doel de realisatie van betaalbare woningbouw te stimuleren en/of te versnellen. Om deze middelen duurzaam beschikbaar te houden voor de gemeentelijke woningbouwopgave wordt voorgesteld de ontvangen bijdragen toe te voegen aan de reserve woningbouw.

Met deze bestemmingsreserve wordt geborgd dat de middelen ook daadwerkelijk beschikbaar blijven voor (de stimulering van) woningbouw. Zonder een afzonderlijke bestemming vloeien de middelen via het rekeningresultaat in beginsel naar de algemene middelen van de gemeente. Door de toevoeging aan de reserve woningbouw maakt de gemeenteraad expliciet de keuze om de ontvangen middelen in te zetten voor de lokale woningbouwopgave.

Inzet van de middelen

De middelen uit de reserve woningbouw kunnen worden ingezet voor maatregelen die bijdragen aan het versnellen of mogelijk maken van woningbouwprojecten binnen de gemeente. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan:

• Het versterken van de gemeentelijke uitvoeringscapaciteit, bijvoorbeeld door de inzet van extra personeel, het uitvoeren van onderzoeken of het opstellen van plannen ten behoeve van woningbouwontwikkelingen;
• Gemeentelijke woningbouwprojecten waarbij een financieel tekort ontstaat als gevolg van de realisatie van een substantieel aandeel woningen in het betaalbare segment, waaronder sociale huur en middenhuur;
• Woningbouwprojecten van derden, zoals woningcorporaties of andere ontwikkelende partijen, wanneer een financiële bijdrage noodzakelijk is voor de realisatie c.q. haalbaarheid van betaalbare woningen.

Het juridische en financieel technisch verantwoorden van financiële bijdragen aan projecten van derden dient op grond van de Algemene wet bestuursrecht te geschieden via een subsidieregeling.  Hiervoor kan de huidige Algemene subsidieverordening van de gemeente en nader uitgewerkt worden Doordat deze uitwerking binnen de subsidiekaders van de raad vallen, is de vaststelling hiervan is een bevoegdheid van het college. Daarbij worden criteria opgenomen waarmee wordt geborgd dat bijdragen uitsluitend worden verstrekt wanneer deze noodzakelijk zijn voor de realisatie van betaalbare woningen als onderdeel van onze woningbouwopgave en er sprake is van een aantoonbaar financieel tekort.

Verantwoording aan de raad

De gemeenteraad wordt jaarlijks via de reguliere jaarrekening geïnformeerd over de omvang van de ontvangen middelen uit de Realisatiestimulans, de ontwikkeling van de reserve woningbouw en de wijze waarop deze middelen zijn ingezet. Hierbij wordt inzicht gegeven in de toegekende bijdragen, de ondersteunde projecten en de bijdrage die daarmee is geleverd aan de realisatie van de gemeentelijke woningbouwopgave. Op deze wijze kan de raad de werking en effectiviteit van de regeling volgen en waar nodig beleidsmatige kaders bijstellen.

De opbouw van dit onderdeel is als volgt:
1 - Doorkijk van de gemeentelijke grondexploitaties;
2 - Doorkijk van de projecten;
3 - Financieel kader.

Onderstaand eerst een verloopoverzicht van de geprognosticeerde boekwaarden van de bestemmingsplannen die ultimo 2026 / begin 2027 in exploitatie zijn.  Tevens is voor de betreffende plannen het te verwachten saldo en het vermoedelijke jaar van realisatie aangegeven. 

Prognose boekwaarden - verwachte saldi - jaar van realisatie

Het meerjarig verloop in boekwaarden is gebaseerd op de feitelijk gerealiseerde boekwaarden per 31 december 2025 (onder aftrek van voorzieningen voor oninbare verliezen en tussentijdse winstnemingen), begrotingscijfers voor het boekjaar 2026, en aangevuld met de in de voorliggende meerjarenbegroting 2027-2030 geraamde gelden voor de aankoop van gronden, aanleg van infrastructurele voorzieningen, uitvoering van benodigde onderzoeken (bodem, archeologie, civieltechnisch onderzoek, etc.) en eventuele advieskosten.

In zijn algemeenheid dient vermeld te worden dat:

• Indien de betreffende locaties (versneld) tussentijds in exploitatie worden genomen er significante wijzigingen in de boekwaarden op kunnen treden als gevolg van verkooptransacties, kosten verbonden aan uitvoering, en het rente-effect over de aanwezige boekwaarden.
•  Indien de betreffende locaties vertraagd in exploitatie worden genomen – c.q. als “warme grond” worden aangehouden – dienen de kapitaallasten over de boekwaarden van betreffende gronden ten laste van het begrotingssaldo en / of reserves gebracht te worden (in plaats van jaarlijkse bijschrijving op de aanwezige boekwaarden).
• Indien de betreffende locaties naar verwachting niet meer (of slechts gedeeltelijk) in exploitatie worden genomen, dient op het moment van constatering ter grootte van de op dat moment aanwezige boekwaarde (gedeeltelijk) een voorziening te worden gevormd ten laste van het begrotingssaldo en / of reserves.

Oost-Maarland - Pastoor Rosierstraat / Parrestraat      
Het ontwerp-TAM-omgevingsplan inclusief de bijbehorende grondexploitatie is in april 2025 door de raad vastgesteld. De start bouw was gepland in Q1-2026. Er is echter beroep aangetekend tegen het plan bij de Raad van State.  Start bouw is op dit moment van schrijven dus nog onbekend. Deze is afhankelijk van de doorlooptijd van de beroepsprocedure (meer dan 6 maanden)  en ook van de uitspraak van de Raad van State. Bestek en aanbesteding worden in de tussentijd voorbereid zodat bij een positieve uitspraak van de Raad van State aansluitend de aanbesteding kan worden opgestart om zo min mogelijk tijd te verliezen. Met woningcorporatie Servatius vinden gesprekken plaats over de bouw van het geplande appartementencomplex binnen deze ontwikkeling.

Margraten – Bloesemgaard (Heiligerweg) fase 2
De beroepsprocedure van Bloesemgaard II is afgewezen bij de Raad van State. Alle woningen worden in 2026 of begin 2027 opgeleverd. Het plan zal in het voorjaar van 2027 woonrijp afgerond worden waarbij alle woningen zijn verkocht.  

Sint Geertruid – Woningbouw Schoolstraat, Tiendstraat, Buitenend
In 2024 is het gemeenschapshuis in Sint Geertruid aangekocht. Samen met de locatie naast de school is deze plek aangewezen als mogelijkheid voor een inbreidingsplan. Er zijn onderzoeken gedaan naar de twee locaties met het oog op sloop en bouwrijp maken. Er zijn studies gedaan naar de haalbaarheid van verschillende woningbouwscenario’s. Vervolgens is een participatietraject opgestart waarin deze zijn besproken.  In 2025 heeft het nieuw bestemmingsplan (TAM IMRO) om de woningbouw mogelijk te maken ter inzage gelegen. Het TAM-IMRO plan wordt in december 2026 ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Voorts is er enige vertraging opgetreden wegens noodzakelijke onderzoeken die uitgevoerd moeten worden. Naar verwachting wordt het plan begin 2027 onherroepelijk (mits geen beroep wordt ingesteld) en kan sloop plaatsvinden als de huidige bewoners van de voormalige peuterspeelzaal geherhuisvest zijn. Met de bouw van de woningen kan dan naar verwachting in 2027 gestart worden.

Prijsbeleid, indexatie en inflatie
Voor de eigen gemeentelijke exploitaties wordt een uniform prijsbeleid voorgestaan. Eventuele tekorten binnen de exploitatie van een specifiek bestemmingsplan of uitbreidingslocatie worden in principe, middels de hiertoe gevormde reserves, gedekt uit exploitatie-overschotten binnen andere locaties.

Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt onder meer de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Grondexploitatiewet. De Omgevingswet biedt een nieuw, geïntegreerd kader voor het verhalen van kosten bij gebiedsontwikkeling. Omdat de Nota Grondbeleid 2012 ( en de daarin opgenomen uniforme uitgifteprijsmethodiek) nog steeds van kracht is, wordt het beleid geacht te zijn vertaald naar de nieuwe wetgeving. Dit betekent dat voor de reeds in uitgifte zijnde gemeentelijke bouwkavels wordt vastgehouden aan de reeds geldende vaste ( uniforme) grondprijs, waarbij jaarlijks wordt bezien in hoeverre tot indexering wordt overgegaan. Voor eventuele toekomstige exploitaties waarbij sprake is van een actief grondbeleid biedt de Nota de mogelijkheid om te differentiëren binnen bandbreedtes.

Gezien stijgende kosten (bouw, inflatie etc.) enerzijds en het toch mogelijk maken van bouwontwikkelingen voor starters en huurwoningen anderzijds stellen we voor rondom het grondbeleid uit te gaan van kostendekkende grondprijzen met een differentiatie naar te realiseren woningbouwsegmenten, meer specifiek voor starters en het huursegment. Bij nieuwe nog vast te stellen grondexploitaties zal dit als uitgangspunt gehanteerd worden. 

In zijn algemeenheid dient daarnaast vermeld te worden dat vooralsnog ervan wordt uitgegaan dat alle op dit moment lopende en voorgenomen gemeentelijke exploitaties gecontinueerd worden binnen de door de raad vastgestelde maximale bandbreedtes en hieruit voortvloeiende financiële en planologische randkaders.

Methodiek winst- en verliesneming
Conform hiertoe geldende aanbevelingen en richtlijnen (Commissie BBV) wordt ten aanzien van winstneming de zogenaamde “POC”-methode gevolgd, wat inhoudt dat winstneming jaarlijks tussentijds genomen wordt. Tussentijdse (en finale) winstnemingen worden gestort in de reserve Gebiedsontwikkelingen. Deze reserve wordt gebruikt als egalisatiereserve voor positieve en negatieve exploitatiesaldi van grondexploitaties.

Op het moment dat een exploitatietekort wordt verwacht, wordt op grond van het voorzichtigheidsprincipe, het vermoedelijke tekort ten laste van de reserve Gebiedsontwikkelingen dan wel de Algemene reserve in een voorziening gestort. Hierna vindt afwaardering van de boekwaarde van individuele exploitaties plaats ten laste van genoemde voorziening. De reserve Gebiedsontwikkelingen wordt gebruikt als egalisatiereserve voor de positieve en negatieve exploitatie saldi van grondexploitaties (die dus voortaan niet meer worden afgestort in de algemene reserve) zoals door de raad besloten d.d. 1-7-2025 bij het vaststellen van de jaarrekening 2024 (beslispunt 4).

Conform afspraak wordt de raad via een raadsinformatiebrief periodiek geïnformeerd over de voortgang en realisatie van de woningbouwplannen binnen Eijsden-Margraten. In het eerste kwartaal van het jaar wordt de gerealiseerde woningbouw versus opgave per kern inzichtelijk gemaakt. 
 
Op 20 februari 2024 heeft de raad de navolgende 9 richtinggevende kaders voor onze woningbouwopgave t/m 2030 (geamendeerd) vastgesteld: 

1.  Blijkens het in 2022 afgeronde woonbehoefteonderzoek en de vastgestelde Woonzorgvisie Eijsden-Margraten 2024-2030 worden circa 1.000 woningen gerealiseerd om invulling te geven aan de woningbouwopgave Eijsden-Margraten t/m 2030.
2. Circa 326 van het onder beslispunt 1 genoemde aantal woningen worden gebouwd om invulling te geven aan de lokale woonbehoefte van alle kernen en deze opgave met name wordt ingevuld door marktpartijen en particulieren. 
3. De resterende opgave van circa 675 woningen met name bestaat uit sociale en midden huur voor zorgvragers en bijzondere doelgroepen.
4. Met name gestuurd wordt op de realisatie van zorgwoningen in de kernen Eijsden, Margraten, Cadier en Keer en Gronsveld vanwege de aanwezigheid van noodzakelijke voorzieningen en als de marktpartijen dit oppakken, de realisatie van zorgwoningen in de overige kernen gefaciliteerd wordt. 
5. Dat vanwege de financiële haalbaarheid en aanwezigheid van noodzakelijke voorzieningen, sociale woningbouw en betaalbare koop voor een belangrijk deel in de kernen Eijsden en Margraten worden gerealiseerd, maar ook alle mogelijkheden in de overige kernen onderzocht zullen worden om tegemoet te komen aan de vraag naar sociale en betaalbare woningen in met name de kleine kernen. 
6. In Eijsden, voor de onder beslispunten 4 en 5 genoemde opgave, gestart wordt met de voorbereidingen van de planontwikkeling voor het gebied Rijksweg-Hutweg-Boomkensstraat. Daarnaast de haalbaarheid van de verplaatsing van de sportvelden en het zwembad naar de Groenstraat en de realisatie van woningbouw op de aldaar her te bestemmen sportaccommodaties, nader wordt onderzocht.
7.  In Margraten, afhankelijk van de medewerking van derden grondeigenaren, gestart wordt met de voorbereidingen van de planontwikkeling voor de locaties Bloesemgaard Fase 3 of de Koningswinkel, om invulling te geven aan de opgave genoemd onder de beslispunten 4 en 5. 
8. In de plangebieden zoals onder de beslispunten 6 en 7 bedoeld, zowel in Eijsden als in Margraten een locatie van maximaal vijf woonwagenstandplaatsen onderdeel uitmaakt van de planvorming.
9. Bij de woningrealisatie wordt aandacht geschonken aan fasering van woningrealisatie in het kader van het behoud van de groene ruimte bij veranderende behoeften (o.a. nultreden woningen). Bij voorkeur worden woningen gerealiseerd door gebruik van leegstaande (bedrijfs-)panden, woningsplitsing, inbreiding, kangoeroewoningen, tijdelijke woonvormen (tiny houses). De gemeente faciliteert dit maximaal en informeert de raad hoe zij dit doen.

Op basis van deze geamendeerde besluitvorming wordt ingezet op woningbouw in alle kernen, de ontwikkeling van grotere woningbouwlocaties in de kernen Eijsden en Margraten en waar mogelijk/haalbaar ‘een straatje erbij’ in de kleinere kernen. Op basis van deze (geamendeerde) kaderstelling wordt de opgave opgepakt, wordt de raad in 2026 periodiek over de stand van zaken geïnformeerd en zullen voorstellen aan de raad worden voorgelegd als besluitvorming dat vereist. Hierbij moet hoofdzakelijk gedacht worden aan vaststelling van omgevingsplannen. 

Op 14 november 2024 heeft de raad de Programmabegroting 2025-2028 vastgesteld, waarin budget is vrijgemaakt om uitvoering te geven aan de woningbouwopgave passend binnen de door de raad vastgestelde woningbouwkaders.  Op basis van dit budget wordt t/m 2027 jaarlijks 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de werving van gronden om uitvoering te kunnen geven aan de woningbouwopgave binnen de gestelde kaders.  

Om hieraan uitvoering te kunnen geven, heeft de raad op 19 februari 2025 besloten om het voorkeursrecht toe te passen op bijna 200 percelen zodat invulling gegeven kan worden aan de binnen de door de raad vastgestelde woningbouwkaders passende woningbouwopgave. Het door het college op 18 maart 2025 vastgestelde uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie Eijsden-Margraten, maakt  (integraal) onderdeel uit van deze woningbouwopgave.

Op basis van het op 30 september 2025 genomen raadsbesluit 'tekenen en rekenen' wordt in 2026 het procedureel mogelijk maken van de in het raadsbesluit opgenomen woningbouwontwikkelingen voorbereid dan wel opgestart. 

In artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) staat dat bestuursorganen in hun jaarlijkse begroting aandacht moeten besteden aan hun plannen voor de uitvoering van deze wet. In de jaarlijkse verantwoording moeten zij vervolgens rapporteren over wat er van deze plannen is uitgevoerd. In deze paragraaf wordt uitgelegd hoe de gemeente Eijsden-Margraten hier invulling aan geeft.

De Woo heeft als doel het openbaar bestuur transparanter te maken. Overheidsinformatie is in principe openbaar, zodat inwoners, bedrijven en instellingen beter kunnen zien hoe de gemeente werkt en besluiten neemt. De gemeente Eijsden-Margraten maakt hierbij onderscheid tussen twee vormen van openbaarmaking: passieve openbaarmaking (informatie verstrekken op verzoek) en actieve openbaarmaking (informatie uit eigen beweging publiceren). 

Inwoners kunnen een Woo-verzoek aan onze gemeente per e-mail of brief indienen. Op verzoek openbaren wij de informatie via een Woo-besluit met inventarislijst. Hierbij volgen wij de landelijke termijnen. 

We werken verder aan een toekomstbestendige informatiehuishouding, waarin informatie vindbaar, betrouwbaar, beheersbaar en duurzaam toegankelijk is. We versterken de kwaliteit van informatie en archieven door het uitvoeren van kwaliteitscontroles. Daarnaast zorgen we ervoor dat digitale informatie voor iedereen toegankelijk is, door te blijven voldoen aan de wettelijke eisen voor digitale toegankelijkheid en medewerkers te ondersteunen bij het toegankelijk publiceren van documenten en digitale content.

Informatie wordt niet geopenbaard uitsluitend voor zover geldende wet- en regelgeving daartoe aanleiding geven.

De komende jaren werken we stapsgewijs verder aan de implementatie van de Woo conform de wettelijke verplichtingen. We volgen daarbij de landelijke ontwikkelingen. Daarbij richten we ons op het versterken van actieve en passieve openbaarmaking, het verder verbeteren van de informatiehuishouding en het vergroten van kennis en bewustwording binnen de organisatie. Daarmee verbeteren we de toegankelijkheid van overheidsinformatie voor inwoners en borgen tegelijkertijd een duurzame en beheersbare uitvoering van de Woo.