Financiële begroting

Conform het BBV dient een overzicht van 'incidentele baten en lasten' en 'incidentele reserve mutaties' in de programmabegroting te worden opgenomen. Door inzicht in de incidentele baten en lasten te geven wordt informatie gegeven die relevant is voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente en de meerjarenraming.
Het verschil tussen incidenteel en structureel is niet altijd scherp te trekken.  Baten en lasten zijn structureel als deze voor onbepaalde tijd geraamd worden, er is geen einddatum bekend.
Baten en lasten komen in aanmerking om als incidenteel aangemerkt te worden als deze voor bepaalde tijd geraamd worden, er is een onvoorwaardelijke einddatum bekend.

In de onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de incidentele lasten en baten 2027-2030.

Lasten

1. Reisdocumenten: incidentele lasten in verband met de paspoortpiek.
2. Project weerbare samenleving: in 2027 is nog een werkbudget van € 125.000 opgenomen voor de acties / werkzaamheden in het kader van het project. 
3. Wegenbeleidsplan: het oude beleidsplan loopt t/m 2028. In 2028 wordt het beleidsplan voor de periode 2029-2032 opgesteld.
4. Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan (GVVP): in 2028 wordt een nieuw GVVP voor de periode 2029-2030 opgesteld.
5. Glasvezelproject: de coördinatie en het toezicht namens de gemeente worden verzorgd door een externe partij.  
6. De reserve is bedoeld voor maatregelen die noodzakelijk zijn om de directe gevolgen van klimaatgerelateerde calamiteiten in het buitengebied te beperken en de openbare ruimte en voorzieningen zo spoedig mogelijk te kunnen herstellen. 
7. De gemeente Eijsden-Margraten staat voor de opgave om de economische ontwikkeling van de gemeente gericht en programmatisch vorm te geven. Om binnen deze pilot flexibel te kunnen inspelen op economische kansen, ontwikkelingen en voortschrijdend inzicht wordt een reserve pilot economische agenda ingesteld.
8. SPUK* GOAB: de gelden worden ingezet voor het opsporen en verhelpen van onderwijsachterstanden op scholen (MIK & Spelenderwijs).
9. Kindcentrum Cadier en keer: dit betreft kosten voor de tijdelijke huisvesting gedurende de nieuwbouw, verhuiskosten (2x) en afboeken restant boekwaarden oude school. 
10. Beschermde bomen en kleine landschapselementen
11. Vuursteenmijn Rijckholt: in 2027 loopt de bijdrage in de exploitatie van de vuursteenmijn af.  
12.  Informatiepunt digitale overheid: subsidie voor de bekostiging van 2 infopunten binnen onze gemeente (bieb Eijsden en bieb Margraten) incl. cursussen aan inwoners. 
13. SPUK* M6 Doorstroomlocatie Vergunninghouders Groot-Welsden*:  bekostiging van de doorstroom locatie in Groot-Welsden.
14. SPUK* Oekraïne: bekostiging van de opvang van Oekraïners.
15. Domein Samenleving: in 2027 wordt cf. coalitieakkoord de visie sociaal domein opgesteld. Hiervoor is externe ondersteuning nodig.
16. SPUK* AZWA: betreft nieuwe SPUK behorende bij het aanvullend zorg- en welzijnsakkoord.
17. SPUK* Verduurzaming slecht geïsoleerde woningen (Nationaal Isolatieprogramma / NIP) *: kosten begeleiding en subsidies uitvoering lokale aanpak NIP.
18. Voorfinanciering woningbouw (uitgaven): dit zijn uitgaven voor de (plan)voorbereiding van de woningbouwopgave, totaal budget € 2.500.000, zie ook baten (dekking).  
19. Storting in algemene reserve en in reserve Personeel: in 2027 wordt € 1.700.000 in de algemene reserve gestort en € 500.000 in de reserve Personeel.
20. Storting in reserve Pilot economische agenda: in 2027 wordt de reserve Pilot economische agenda ingesteld en gevuld voor de uitvoering van de economische agenda.  
21. Storting in reserve Groen: ingesteld in 2027 ter dekking van toekomstige uitgaven voor groenbeheer en vergroening van de openbare ruimte.   

Baten

1. Reisdocumenten: incidentele baten in verband met de paspoortpiek.
2. Glasvezelproject
3. De reserve is bedoeld voor maatregelen die noodzakelijk zijn om de directe gevolgen van klimaatgerelateerde calamiteiten in het buitengebied te beperken en de openbare ruimte en voorzieningen zo spoedig mogelijk te kunnen herstellen. 
4. De gemeente Eijsden-Margraten staat voor de opgave om de economische ontwikkeling van de gemeente gericht en programmatisch vorm te geven. Om binnen deze pilot flexibel te kunnen inspelen op economische kansen, ontwikkelingen en voortschrijdend inzicht wordt een reserve pilot economische agenda ingesteld.
5. SPUK* GOAB: de baten welke worden ingezet voor het onderwijsachterstandenbeleid.
6. SPUK* M6 Doorstroomlocatie Vergunninghouders Groot-Welsden*: baten voor de financiering van de doorstroom locatie in Groot-Welsden.
7. SPUK* Oekraïne: baten voor de financiering van de opvang aan Oekraïners.
8. Huuropbrengst grond huisvesting Oekraïners Cadier en keer tot 1-4-2028.
9. SPUK* AZWA: de baten voor de financiering van activiteiten behorende bij aanvullend zorg- en welzijnsakkoord.
10. Onvoorzien Stelpost jeugdzorg
11. SPUK* Verduurzaming slecht geïsoleerde woningen (Nationaal Isolatieprogramma):  dekking van de kosten begeleiding en subsidies uitvoering lokale aanpak NIP.
12. Voorfinanciering woningbouw (activeren lasten)
13. Inzet algemene reserve; aanvulling reserve Personeel
14. Inzet algemene reserve; vorming reserve Pilot economische agenda
15. Inzet algemene reserve: dekking kosten tijdelijke huisvesting kindcentrum Cadier en keer
16. Inzet algemene reserve: vorming reserve Groen

 * SPUK = specifieke uitkering

De incidentele baten en lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo. Incidentele lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo positief en incidentele baten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo negatief. Met het opnemen van alleen een (verplicht) cijfermatig overzicht van incidentele baten en lasten ontstaat nog niet automatisch het inzicht of er sprake is van een structureel begrotingssaldo. Door het betrekken van de totalen uit het overzicht van incidentele baten en lasten bij het begrotingssaldo met de totale lasten en baten wordt inzicht gegeven in het structureel begrotingssaldo:

Conclusie: uit de regel structureel begrotingssaldo blijkt dat in 2027 en 2030 sprake is van een structureel evenwicht (de structurele lasten worden gedekt door structurele baten). Voor de jaren 2028 t/m 2029 is de begroting nog niet sluitend.  Wij wachten de verdere uitkomsten af van het overleg tussen de VNG en het Rijk over een evenwichtige verdeling van taken en middelen, evenals de vervolgonderzoeken naar de bekostiging van de jeugdzorg.

Op basis van het overzicht structureel en reëel evenwicht wordt aangetoond of de meerjarenraming 2027-2030, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel in evenwicht is. Dit houdt in dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Indien dit niet het geval is, is de kans groot dat er op termijn een begrotingstekort ontstaat.

Structureel evenwicht
Als in het betreffende begrotingsjaar structurele lasten gedekt zijn door structurele baten is er sprake van structureel evenwicht. Incidentele lasten mogen gedekt worden door zowel structurele als door incidentele baten.

Reëel evenwicht
Reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar moeten zijn.

De raad stelt investeringsbudgetten vast voor meerdere jaren op programmaniveau. Verantwoording over de gevoteerde budgetten vindt plaats bij de bestuursrapportages en jaarrekening.

De gemeente investeert onder andere in fysieke infrastructuur (wegen en riool), (onderwijs)huisvesting, bedrijfsmiddelen en tractiemiddelen. Het kenmerk van deze investeringen is dat zij hun nut over meerdere jaren bewijzen. Daarom mogen de (kapitaal)lasten van een investering (rente en afschrijving) over meerdere jaren verdeeld worden. Een investeringsbudget wijkt daardoor af van een regulier budget in de begroting. Een regulier budget beperkt zich tot één jaar en wordt aan het einde van het jaar via de jaarrekening afgerekend. Een investeringsbudget wordt veelal pas na meerdere jaren afgerekend en afgesloten.

De gevraagde investeringsbudgetten zijn gebaseerd op vastgestelde beleids- en onderhoudsplannen.

In de meerjareninvesteringsstaat 2027-2030 is een totaaloverzicht opgenomen van alle voorgenomen investeringen. Een investering kan geheel of gedeeltelijk worden gedekt uit inkomsten, zoals bijdragen uit reserves, tarieven en heffingen of bijdragen van rijk, provincie, of derden. Het overgrote deel van de investeringen wordt gedekt door de investering over meerdere jaren af te schrijven en de kapitaallasten van de investering in de exploitatiebegroting op te nemen.

Eén jaar na het gereedkomen van de investering komen de afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) jaarlijks ten laste van de begroting. Bij het opstellen van het investeringsprogramma en de begroting wordt er standaard van uitgegaan dat een geplande investering in bijvoorbeeld 2027 ook in dat jaar wordt afgerond. Verschillen kunnen ontstaan doordat er wel in 2027 met een investeringsproject wordt begonnen, maar dat dit pas in 2028 wordt afgerond. De kapitaallasten worden dan pas vanaf 2029 daadwerkelijk meegerekend. Hierdoor ontstaan er meerjarig (incidentele) voordelen op de kapitaallasten, waarover in de bestuursrapportages en in de jaarrekening wordt gerapporteerd.

In dit overzicht lichten wij de algemene dekkingsmiddelen toe. Dit zijn inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel hebben. Voor een aantal algemene dekkingsmiddelen verwijzen we voor een meer uitvoerigere toelichting naar een ander onderdeel van deze begroting.

Lokale heffingen

Van de lokale heffingen maken de Ozb, hondenbelasting, (water)toeristenbelasting, en forensenbelasting deel uit van de algemene dekkingsmiddelen. Deze heffingen hebben geen specifiek bestedingsdoel.

In de paragraaf Lokale Heffingen wordt uitgebreid ingegaan op alle lokale heffingen.

Algemene uitkering

De uitkering uit het gemeentefonds bestaat uit drie onderdelen: de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkeringen. In dit overzicht is de volledige uitkering vermeld.

In het overzicht opbouw algemene uitkering wordt gedetailleerd ingegaan hoe de gemeentefondsuitkering is berekend.

Dividenden

Dividend wordt ontvangen van Enexis en de BNG.

Financieringsfunctie

Met de financieringsfunctie wordt het resultaat bedoeld dat gehaald wordt op het financieren van onze activiteiten. Hierbij gaat het om het resultaat tussen de rentekosten (lang en kort) en opbrengsten van uitgezette gelden.

In de paragraaf Financiering wordt nader ingegaan op het financieringsresultaat.

Overige algemene dekkingsmiddelen

Onder de overige algemene dekkingsmiddelen is een opbrengst uit compensabele BTW meegenomen. Bij de tariefbepaling van de Afvalstoffenheffing en rioolheffing is – bij de invoering van het BTW-compensatiefonds – bepaald dat gemeenten hun tarieven inclusief BTW mogen bepalen. De feitelijke BTW druk op beide beleidsvelden mag echter via het BTW-compensatiefonds teruggevorderd worden. Het derhalve optredende verschil, zijnde de BTW, mag als “overig algemeen dekkingsmiddel” ingezet worden.